Θέατρο Info.gr . Τα πάντα για το θέατρο.

Η ΑΝΤΙΓΟΝΗ του Λευτέρη Βογιατζή

Παρακολούθησα την πρώτη φετινή παράσταση της Αντιγόνης στην Επίδαυρο. Το θέατρο, ικανοποιητικά γεμάτο. Η καλοκαιρινή βραδιά, μαγική. Ο χώρος επίσης μαγικός και το λιτό σκηνικό της Χλόης Ομπολένσκι έδενε αρμονικά μαζί του. Ετοιμάστηκα λοιπόν να παρακολουθήσω την παράσταση αυτού του έργου, που δεν θεωρείται άδικα μεγάλο, καθώς το θέμα του είναι μία μεγάλη πράξη ενός ολόκληρου ανθρώπου, της Αντιγόνης.


Η πράξη αυτή, το να ακολουθήσει η ηρωίδα αυτό που πιστεύει μέχρι το τέλος, και το να μη την νοιάζει να πεθάνει-κάτι πολύ διαφορετικό από το να θέλει να πεθάνει- προκειμένου να πράξει εκείνο που θεωρεί σύμφωνο με τους νόμους της ύπαρξης, του σύμπαντος, των θεών, είναι ακραία. Είναι με μια έννοια μια πράξη ηρωισμού, κι η εποχή μας τόσο αντιηρωική, σε βαθμό που τέτοιες πράξεις μοιάζουν αδύνατες, μη πιστευτές και ίσως και ανώφελες. Αυτό είναι το γενικό κλίμα. Όμως τι συμβαίνει όταν το γενικό κλίμα διαταράσσεται; Τι συμβαίνει όταν βλέπεις κάπου μια διαφορά; Πού υπάρχει αυτή η διαφορά σήμερα; Πού και κάτω από ποιες συνθήκες μπορούμε σήμερα να δούμε ακραίες πράξεις όχι αυτοθυσίας, αλλά επιλογής και μ’ αυτή την έννοια ελευθερίας;
Γιατί, ανάμεσα σε άλλα, δε λείπει από τους ανθρώπους του 2007 η διάθεση επιλογής; Δεν αγόμαστε και φερόμαστε, δεν είμαστε σκυμμένοι όλοι στις δουλίτσες μας, από τις οποίες δε σηκώνουμε κεφάλι για να μη χάσουμε αυτή την επίφαση ευτυχίας που μας προσφέρει το μεγάλο μας ψυγείο, ο παγωμένος γάμος, η βαρετή δουλειά μας; Το αιρκοντίσιον και το μπαλκόνι μας με τις γλάστρες δεν κάνει τις πυρκαγιές να φαντάζουν πιο μακρινές; Κι αν η Αντιγόνη ενσαρκωνόταν σήμερα, πόσοι από μας δε θα την κοιτούσαμε με καχυποψία, πριν κάνουμε τα στραβά μάτια; Κατά τη γνώμη μου, λοιπόν, ένας λόγος ανεβάσματος της Αντιγόνης σήμερα θα ήταν για να δούμε πού και σε ποιες συνθήκες γεννιούνται τέτοιες διαφορές.


Αυτό που είδα στη φετινή παράσταση της Αντιγόνης ήταν ένα σύγχρονο ανέβασμά της. Το έργο κατακερματισμένο-πολύ σωστά, μια που ανήκει σε μια κατακερματισμένη εποχή- να εκφέρεται συχνά από τα μέλη του χορού ως εξής: η μισή πρόταση π.χ. να λέγεται από τρία άτομα, η άλλη μισή από δύο και η τελευταία λέξη μόνο από ένα. Αυτός ο τρόπος εκφοράς του κειμένου, το scprech chor που πριν από μισό αιώνα εγκαινίασε στην Ελλάδα ο Ροντήρης, παραμένει ενδιαφέρων, απλώς συχνά έκανα τη σκέψη ότι σε έναν κλειστό και μικρότερο χώρο θα λειτουργούσε καλύτερα, γιατί στον μεγάλο, ανοιχτό χώρο της Επιδαύρου, ο ήχος φτάνει στους θεατές ανάλογα με το πού βρίσκεται ο πομπός του, και μια και οι θέσεις των μελών του χορού ήταν διαφορετικές, άκουγες κάποιες από τις λέξεις με μια ελάχιστη καθυστέρηση, που δεν σου επέτρεπε να παρακολουθήσεις το κείμενο, ιδιαίτερα στα πιο ψηλά καθίσματα.
Η κίνηση του χορού, ενδιαφέρουσα και εξίσου λεπτοδουλεμένη, θύμιζε τα στάχυα που τα μεταφέρει ο άνεμος πότε από δω και πότε από κει, ή το λαό που τον μετα-κινεί ένας λόγος του ηγεμόνα, του πολιτικού, του συμφέροντος.
Η μουσική του Σπύρου Σακκά, μελωδίες τραγουδισμένες από τους ηθοποιούς, στην αρχή βοηθούσαν το θεατή να μπει στο κλίμα της παράστασης, στη συνέχεια όμως κούραζαν με την επανάληψη και το φόρτωμα που έφεραν στον ήδη φορτωμένο λόγο.
Και οι ρόλοι; Η Αντιγόνη και η Ισμήνη, δυο κοριτσάκια, το πρώτο αναιδές και το δεύτερο φοβισμένο. Ωραία κίνηση, δουλειά στη λεπτομέρεια, αλλά... Ο τρόπος με τον οποίο ο σκηνοθέτης επέλεξε να δει την Αντιγόνη-τρόπος μοντέρνος, ανθρώπου της εποχής μας- ήταν ως ένα κακομαθημένο, λίγο αλλούτερο κοριτσάκι, που από την κακοκεφαλιά του κι από μια ανεξήγητη εμμονή επιλέγει να πεθάνει προκειμένου να θάψει τον αδερφό της. Οπότε, όσο και αν προσπάθησε-και τα κατάφερε κάποιες στιγμές- η έμπειρη ηθοποιός να αναπτύξει πλήρως τη μεγάλη γκάμα της, σκηνοθετική επιλογή ήταν η χρησιμοποίηση μίας μόνο χορδής της γκάμας αυτής, που ζωγράφιζε ένα πείσμον, ξεροκέφαλο κορίτσι.


Από τις καλύτερες στιγμές του έργου ήταν ο διάλογος Κρέοντα-Αίμονα, σκηνοθετημένος έξυπνα και απλά, με έναν εξαιρετικό Νίκο Κουρή στο ρόλο του Αίμονα. Πολύ καλή και η Αλεξία Καλτσίκη στο ρόλο του Εξάγγελου, με μια φωνή και μια υποκριτική δύναμη που έφτανε μέχρι και τα τελευταία καθίσματα. Ενδιαφέρον το παιχνίδι της αλλαγής των φύλων με την Αγλαία Παππά-Τειρεσία και τον Νικόλα Παπαγιάννη-Ευρυδίκη, αν και κατά τη γνώμη μου το εφφέ αυτό αποδυνάμωνε τις τόσο δυνατές αυτές σκηνές. Ο ίδιος ο πρωταγωνιστής τέλος, ο Λευτέρης Βογιατζής, μετέφερε με τα υπέρ και τα κατά του εγχειρήματος στον χώρο της Επιδαύρου τον μινιμαλιστικό τρόπο που τον έκανε διάσημο στο θέατρο της οδού Κυκλάδων.
Η κεντρική σκηνοθετική άποψη με μια πρώτη ματιά δεν ήταν η αναμενόμενη, μια που αντέστρεφε τους όρους και δικαιολογούσε πιο πολύ τον Κρέοντα από την Αντιγόνη, αντίθετα με όσα έχουν μάθει οι περισσότεροι από μας στα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Ήταν ωστόσο αναμενόμενη με μια άλλη έννοια, γιατί, καλώς ή κακώς, δε ζούμε στην εποχή της Αντιγόνης, αλλά στην εποχή του Κρέοντα, στην εποχή της διαστρέβλωσης της πραγματικότητας, του ελέγχου της σκέψης, της πολύ καλά κρυμμένης λογοκρισίας και προπαγάνδας, του ολοκληρωτισμού, της τυραννίας.


Μια παράσταση λοιπόν του 2007, τωρινή, και τόσο εναρμονισμένη με το ρεύμα, με μια τέτοια απουσία διαφοράς και κριτικής στα πράγματα και με μια τόσο μεγάλη επιμονή στη λεπτομέρεια που χανόταν το ακέραιο, το ολόκληρο.

Έφυγα από την Επίδαυρο με ένα κενό...


Ιόλη Ανδρεάδη

ΑΝΤΙΓΟΝΗ

Το www.theaterinfo.gr είναι ένα website αφιερωμένο στο θέατρο. Τα πάντα για το ελληνικό και το παγκόσμιο θέατρο, μια δημιουργία του www.internetinfo.gr.

INTERNETINFO © ΘΕΑΤΡΟ INFO.GR