Θέατρο Info.gr . Τα πάντα για το θέατρο.

Ο διάβολος είναι γυναίκα


Μια παράσταση διανθισμένη με χιούμορ, σάτιρα και γνήσιους χαρακτήρες ανεβαίνει για δεύτερη χρόνια, με τρία από τα πιο πετυχημένα έργα του Προσπέρ Μεριμέ . Στην «Άμαξα» παρακολουθούμε την ιστορία της θεατρίνας Καρίγια Περικόλ, στη Λίμα του 1700 με τον Δον Αντρές Ρεβέρα, αντιβασιλέα του Περού και την επιθυμία της ηθοποιού να της δωρίσει ο αντιβασιλέας μια από τις δικές του άμαξες για τη να την συνοδέψει σε μια κοινωνική εκδήλωση στην εκκλησία όπου προκαλεί σκάνδαλο με την άτακτη εμφάνισή της στους ιερωμένους της πόλης.

Στην δεύτερη ιστορία με τίτλο «Αφρικάνικος Έρωτας», κάπου στην Κόρδοβα η Μογιάνα είναι μια όμορφη σκλάβα στα χέρια του αφέντη Χατζή Νουμάν που την αγαπά. Εξ’αιτίας αυτού του έρωτα του έρχεται σε σύγκρουση μέχρι θανάτου με τον επιστήθιο φίλο του. Υπερισχύει η φιλία αλλά η γυναίκα έχει ήδη εισχωρήσει δραματικά στη ζωή τους.

Στην τρίτη ιστορία που έχει τρεις εναλλακτικούς τίτλους « Η ιερά εξέταση», «Ο πειρασμός του Αγίου Αντωνίου» ή «Η γυναίκα είναι διάβολος», βρισκόμαστε στο Μεσαίωνα όταν τρεις ιεροεξεταστές έρχονται σε σύγκρουση μεταξύ τους όταν πρόκειται να δικάσουν ως αιρετική μια νέα κοπέλα την Μιρικίτα επειδή μάγεψε ένα δάσος και αφανιστήκαν δήθεν τα οικόσιτα ζώα μιας μαρκησίας. Η σύγκρουσή τους πηγάζει κυρίως από το γεγονός ότι ερωτεύτηκαν και οι τρεις αυτήν την ελκυστική κοπέλα.

Κοινό σημείο και στα τρία έργα του Μεριμέ είναι η γυναίκα που στην ουσία κυριαρχεί στις ζωές των ισχυρών της εποχής και ικανοποιεί με πονηριά όλες τις επιθυμίες της.

Ο συγγραφέας έζησε από το 1803 ως το 1870 που πέθανε στη Γαλλία και στα 22 του χρόνια κυκλοφορεί μια μικρή συλλογή με τον τίτλο «Το θέατρο», της Ισπανίδας ηθοποιού Κλάρα Γκάθουλ κάνοντας, όπως έγραψαν, ένα σωστό χειρισμό της γαλλικής γλώσσας, ένα κλασσικό θέατρο και μια ιδιαίτερα παράξενη ηθική που κέρδισε το ενδιαφέρον της παλαιάς εποχής. Ο Μεριμέ καινοτομεί αρχικά χρησιμοποιώντας τα ψευδώνυμα Κλάρα Γκάθουλ και το όνομα ενός μεταφραστή Ιωσήφ Πετραίζ της έκδοσης του 1825.

Εκτός από θεατρικά έγραψε ποιήματα, κωμωδίες, κι ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Θα’λέγε κανείς ότι τα έργα του γράφτηκαν περισσότερο για να διαβαστούν και όχι να παρασταθούν σκηνικά κι έτσι άργησε να δει την καταξίωση του στο θέατρο.

Το θέατρο όπου επικρατούσε την περίοδο εκείνη χαρακτηρίζεται από την νατουραλιστική αφήγηση ερωτικών κυρίως ιστοριών που αφορούν την βασιλική αυλή με κλασσική δομή και στοιχεία ρομαντισμού. Στόχος του Μεριμέ είναι αντίθετα η σάτιρα στην εξουσία του Αντιβασιλέα, και της εκκλησίας με γραφικούς χαρακτήρες και μια γραφή ρομαντική. Έτσι τα έργα που επέλεξε να ανεβάσει ο σκηνοθέτης Βασίλης Ρίτσος στην αυθεντική μορφή τους δε χαρακτηρίζονται ως κλασσικές κωμωδίες με την έννοια που συναντάμε στο Μολιέρο ή στο Σαίξπιρ. Ειδικά ο «Αφρικάνικος έρωτας» είναι τραγωδία, αφού καταλήγει σε φονική σύγκρουση.

Ο σκηνοθέτης διασκευάζοντας σ’ένα βαθμό τα πρωτότυπα κείμενα υπερτονίζει τις κωμικές δράσεις στις συγκρούσεις των ηρώων και στα τρία έργα με έντονους σωματικούς και λεκτικούς αυτοσχεδιασμούς των ηθοποιών χωρίς να χάνεται το στοιχείο της σάτιρας που κυριαρχεί ως τα όρια του σαρκασμού απομυθοποιώντας κοινωνικές δομές και εξουσίες χαρακτήρων ανίσχυρων να κυριαρχήσουν στα ερωτικά πάθη τους. Σ’αυτό το μοτίβο ξεχωρίζει η αξιοπρόσεχτη ερμηνεία του Γαβρίλου Καμμά στο τριπλό ρόλο του αντιβασιλέα Ριβέρα και του υπηρέτη του αφέντη Οσμάν και του γκέι βασανιστή της Ιερής εξέτασης, αποκαλύπτοντας ένα καρατερίστα κωμικό ηθοποιό, στην παράδοση των αξέχαστων κωμικών του Ελληνικού κινηματογράφου και της καλής επιθεώρησης .

Με μια ερμηνεία στα όρια του γκροντέσκο, συντελεί δυναμικά στην επικοινωνία του υποκριτή με το θεατή μέσω του χιούμορ ώστε το κοινό να ταυτιστεί εύκολα μαζί του γελώντας αβίαστα ενώ παρακολουθεί μια γνήσια κωμωδία καταστάσεων με μια σύγχρονη αφήγηση με ρομαντικές πινελιές που γίνονται εμφανείς στην «Άμαξα» που παίρνει έτσι διαστάσεις κλασσικού έργου (μπουλβάρ). Στον «Αφρικάνικο έρωτα» που έχει αδύναμη και όχι συγκεκριμένη πλοκή ως πρωτότυπο κείμενο, οι ανατρεπτικές επεμβάσεις του υπηρέτη του αφέντη Νούμαν δίνουν ένα καταιγιστικό ρυθμό αν εξαιρέσει κανείς το άχρωμο παίξιμο στο ρόλο της σκλάβας Μογιάκα μεταξύ αθωότητας και πονηριάς στα όρια της καρικατούρας.

Ο σκηνοθέτης αξιοποιεί εδώ με επιτυχία την διακωμώδηση της σύγκρουσης του αφέντη με τον φίλο του Ζιν Μπεν ώστε ο φόνος να χάσει την τραγική του διάσταση και να διατηρηθεί η σατυρική και χιουμοριστική προσέγγιση του έργου και των χαρακτήρων. Στο τρίτο έργο «Ιερά εξέταση» απ’το οποίο σώζεται το πρώτο μέρος υπάρχει ένα μεγαλύτερο «δέσιμο» των ηθοποιών σε σχέση με το πολυδιάστατο κείμενο και ο σκηνοθέτης βάζει έντεχνα τις σιωπές και κάποιους φωνητικούς αυτοσχεδιασμούς εκτός κειμένου με μορφή ψαλμωδίας που κάνουν έναν λειτουργικό υπαινιγμό σύμφωνα με το σατιρικό πνεύμα του κειμένου με επιθετικό, κοφτερό χιούμορ που αποτυπώνεται στις συγκρουσιακές σχέσεις των τριών ιεροεξεταστών, αποτέλεσμα του αμείλικτου ανταγωνισμού και της διαφθοράς στους κόλπους της Δυτικής εκκλησίας μέχρι την πλήρη παρωδία της δίκης. Κι εδώ η σκηνοθεσία αναδεικνύει με τρόπο αληθοφανή την προκλητική διάσταση της γυναικείας φύσης στο πρόσωπο της Μαρικίτας που παίζεται με υποκριτική ευφυΐα ως κορίτσι πραγματικός διάβολος με μια αθώα πονηριά που κολάζει ανεπανόρθωτα τους αξιολύπητους ιερωμένους που φτάνουν στην ερωτική παράκρουση.

Το έργο κριτικάρει με εύστοχη σάτιρα την υποκρισία της στείρας ηθικής της αμείλικτης θρησκευτικής εξουσίας στο μεσαίωνα με τα μεγάλα σκάνδαλα και όργια που γινόντουσαν πίσω από τις κλειστές πόρτες των μοναστηριών. Η παράσταση, χωρίς να αναιρεί την πρωτοπορία της γραφής του Μεριμέ παρ’όλες τις αδυναμίες και τις υπερβολές στα κωμικά τεχνάσματα που άλλοτε εκβιάζουν το γέλιο από το θεατή και την έλλειψη εσωτερικής αρμονίας που να δικαιώνει την παραστατική τέχνη λόγω έντονης διαφοράς δυναμικού των ηθοποιών στο υποκριτικό πεδίο λειτουργεί με όπλο το χιούμορ σ’ένα ευρύ κοινό που εισπράττει ευχάριστα τα νοήματα της.

Νίκος Θωμόπουλος

Ο ΔΙΑΒΟΛΟΣ ΕΙΝΑΙ… ΓΥΝΑΙΚΑ

Σκηνοθεσία: Βασίλης Ρίτσος
Συγγραφέας: Προσπέρ Μεριμέ
Διασκευή-μετάφραση: Κ. Ζαχαριουδάκη
Σκηνικά: Κ.-Χρ. Μανωλάκου
Κοστούμια: Κ.-Χρ. Μανωλάκου
Παίζουν: Η Ομάδα Θεάτρου «Μέθεξη»
Είδος: Κωμωδία
Θέατρο: Έναστρον, Δεληγιάννη 19 και Μπουμπουλίνας, τηλ. 2108254333, 6936526626-630.

Το www.theaterinfo.gr είναι ένα website αφιερωμένο στο θέατρο. Τα πάντα για το ελληνικό και το παγκόσμιο θέατρο, μια δημιουργία του www.internetinfo.gr.

INTERNETINFO © ΘΕΑΤΡΟ INFO.GR