Θέατρο Info.gr . Τα πάντα για το θέατρο.

Ιβάνωφ
Η ελεγεία της πλήξης!

Αν ο Τσέχωφ ήθελε να γράψει ένα έργο για την αποθέωση της πλήξης, το αδιέξοδο των χαρακτήρων και την απόγνωση μπροστά στο τίποτα, τότε ο Βούλγαρος σκηνοθέτης Dimiter Gotscheff και η Volksbühne κατάφεραν να μεταδώσουν τέλεια αυτά τα συναισθήματα στο κοινό. Δεν έχω κοιτάξει τόσες πολλές φορές το ρολόι μου σε άλλη παράσταση…

Το σκηνικό είναι εντελώς κενό. Δηλαδή τρεις απλοί λευκοί τοίχοι, με δύο εισόδους, μία στα δεξιά και μία στ’ αριστερά, τις οποίες βέβαια, οι ηθοποιοί, από ένα σημείο και μετά παύουν να χρησιμοποιούν, καθώς μένουν όλοι επί σκηνής. Μοναδικό σκηνικό στοιχείο είναι το άνοιγμα στο έδαφος, από το οποίο καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης βγαίνει καπνός. Δημιουργείται έτσι μια αποπνικτική ατμόσφαιρα, που εικονοποιεί την ασφυξία που νιώθουν οι ήρωες, αλλά και το θολό τοπίο του μυαλού τους. Το σκηνικό δεν αλλάζει ποτέ και οι φωτισμοί δεν εξυπηρετούν στον ορισμό του χώρου ή του χρόνου, πολλές φορές μάλιστα αλλάζουν χωρίς να δικαιολογείται αυτό από την πλοκή ή τους χαρακτήρες, δημιουργώντας απορία.

Οι ήρωες, οι οποίοι σε σχέση με το κείμενο έχουν μειωθεί- και όσον αφορά τους δευτερεύοντες ρόλους, αλλά και τη συγχώνευση των ρόλων Μπαμπάκινα και γριάς Αβντότια- παρουσιάζονται στη σκηνή σαν κλόουν. Κι αυτό αφορά την όλη σκηνική τους συμπεριφορά, την εκφορά του λόγου, την κινησιολογία, τους μεταξύ τους διαλόγους, τα κοστούμια. Ο Dimiter Gotscheff έχει αντιμετωπίσει με μεγάλη ελευθερία το κείμενο, έχοντας σκοπό να εστιάσει στην απόγνωση και την ακινησία των χαρακτήρων, στην αδυναμία τους να αντιδράσουν και να πραγματοποιήσουν τις επιθυμίες τους. Η ελπίδα, η αποτυχία, η παραίτηση αλλά και η ματαιοδοξία που χαρακτηρίζει την κοινωνική ζωή των ηρώων, αποτελούν τα κύρια συστατικά του έργου. Έτσι, διαφαίνεται το χιούμορ και η λεπτή ειρωνεία του συγγραφέα. Ωστόσο, θα έλεγε κανείς πως σε αρκετά σημεία έχει εκβιάσει το κωμικό, το έχει δημιουργήσει από εκεί που δεν υπήρχε. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ότι πολλές φράσεις, εξαιτίας της έλλειψης σκηνικών και μόνο, ακούγονται κωμικές, όπως το «μη με ενοχλείς τώρα, διαβάζω», που λέει ο Ιβάνωφ, ενώ δεν υπάρχει απολύτως κανένα σκηνικό αντικείμενο κι αυτός είναι όρθιος και κοιτάει τα πόδια του.

Η διαρκής κλοουνίστικη και υπερβολική συμπεριφορά των ηθοποιών-ουσιαστικά είναι σαν να βλέπεις έναν θίασο ηλιθίων, με αρχηγό τον ανεκδιήγητο Ιβάνωφ- κουράζει πολύ γρήγορα. Η άποψη αυτή δεν καταφέρνει να φτάσει μέχρι το κοινό και δικαιολογείται μόνο μερικώς από το κείμενο. Βέβαια ένας σκηνοθέτης είναι ελεύθερος να μεταφέρει το κείμενο στη σκηνή, όπως εξυπηρετεί την άποψή του. Το αποτέλεσμα, όμως, είναι να μοιάζουν αρκετές σκηνές, από άποψη αισθητικής, με επιθεώρηση. Το θέαμα θα μπορούσε σε αρκετές στιγμές να έχει ξεπηδήσει από τον θίασο του Μάρκου Σεφερλή, ενώ σε άλλα σημεία θύμιζε πειραματισμό νεανικής θεατρικής ομάδας, που δεν βασίζει επαρκώς τις επιλογές της σε γερή βάση. Αφαιρούσε από τον ρυθμό της παράστασης, ενοχλούσε σαν θέαμα και δεν κρατούσε το βλέμμα του θεατή στη σκηνή. Για παράδειγμα, η κίνηση της Άννας, που έτρεχε διαρκώς σαν αεροπλανάκι, δεν πρόσθετε τίποτα από ένα σημείο και μετά.

Το κοινό ήταν μοιρασμένο μάλλον. Αρκετοί περιέφεραν το βλέμμα τους στην αίθουσα, άλλοι έφευγαν και άλλοι ήταν προσηλωμένοι. Στην επαναπραγμάτευση του κειμένου, ο Gotscheff έχει αφαιρέσει αρκετά σημεία, ενώ η αυτοκτονία του Ιβάνωφ αντικαθίσταται από το γκράφιτι που ο ίδιος ζωγραφίζει. Στο τέλος, ο αρχικλόουν Μπόρκιν κλείνει την παράσταση, αυτός που θέλει περισσότερα να φανεί στην παράσταση, σαν γνήσιος κλόουν. Αναμένουμε και την τρίτη παραγωγή του θιάσου στο Φεστιβάλ, το «Nord» (Βορράς) του Louis-Ferdinand Céline, στις14, 15 και 16 Ιουλίου.

Μάρθα Κοσκινά

Volksbühne Am Rosa-Luxemburg-Platz Berlin
Iβάνοφ του Άντον Τσέχωφ - Πειραιώς 260 – Χώρος Η’
Τετάρτη 27 & Πέμπτη 28 Ιουνίου

Σκηνοθεσία: Dimiter Gotscheff Σκηνικά: Katrin Brack Κοστούμια: Katrin Lea Tag

Ηθοποιοί: Samuel Finzi, Almut Zilcher, Hendrik Arnst, Wolfram Koch, Silvia Rieger, Birgit Minichmayr, Sebastian Blomberg, Marie-Lou Sellem, Winfried Wagner, Milan Peschel, Michael Klobe.

ΙΒΑΝΩΦ

Το www.theaterinfo.gr είναι ένα website αφιερωμένο στο θέατρο. Τα πάντα για το ελληνικό και το παγκόσμιο θέατρο, μια δημιουργία του www.internetinfo.gr.

INTERNETINFO © ΘΕΑΤΡΟ INFO.GR