Θέατρο Info.gr . Τα πάντα για το θέατρο.

Α-Ω

Η ΝΕΑ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ


Η έννοια της performance ξεκίνησε ως κινηματογραφική πρωτοπορία σε ταινίες πειραματικού κινηματογράφου όπως το «Διάλειμμα» του Ρενέ Κλερ ως τις πιο σύγχρονες ταινίες του Τζάρμαν και του Γκρίναγουέι ορίζοντας με την ένωση των τεχνών μια νέα γλώσσα στην παραστατική τέχνη που χαρακτηρίζεται από σύμβολα-εικόνες εσωτερικού ρυθμού που δίνει μια ταχύτητα κάτω από ένα συνεκτικό νοηματικό άξονα με αφορμή μια βιογραφία ενός ζωγράφου, ένα παράλογο ατύχημα με φιλοσοφική θεώρηση που αφορά την κοινωνία και την ύπαρξη, πάντα όμως μέσα από το πρίσμα της ελευθερίας της τέχνης. Αυτή η αναζήτηση και η υλική απεικόνιση της ελευθερίας της τέχνης επιδέχεται το σώμα και τις δράσεις του ηθοποιού -performer ως αναπόσπαστο μέρος της όλης δημιουργίας ανάγοντας τον χώρο σε θεατρικό σκηνικό που λειτουργεί χάριν του δεδομένου κινηματογραφικού ρυθμού καθορίζοντας σε μια τέτοια πολυσύνθετη διάσταση και τον χρόνο της απόρροιας της ατμόσφαιρας που παράγεται από μια ένωση που καταργεί συμβάσεις και φόρμες σε όλα τα επίπεδα ανάγνωσης, δομής και αφήγησης βάσει των κωδικών της κάθε τέχνης χωριστά.
Το αποτέλεσμα δικαιώνει τεχνικά και αισθητικά αυτή τη συνένωση ζωγραφικής, μουσικής, θεάτρου και κινηματογράφου όχι ως απλή συνύπαρξη αλληλοσυμπλήρωσης αλλά ως δημιουργική μετουσίωση με νέα δυναμική με τους δικούς της κώδικες και κανόνες με απαραίτητη προϋπόθεση μια μελετημένη δομή στην κάθε λεπτομέρεια της ώστε να αποφεύγεται έντεχνα η υπερβολή, οι αισθητικές παρεμβάσεις, η θεατρικότητα, ο στόμφος ακόμα και ο σκληρός διδακτισμός ή το χρωματισμένο μελόδραμα ακραίων ιδεολογικών τάσεων.

Η αποστασιοποίηση και η ανατροπή της κλασσικής αφηγηματικής ροής μιας μυθοπλασίας και του ακαδημαϊσμού στη θεατρική γλώσσα παράλληλα με τη χρήση των εικαστικών παρεμβάσεων και της μουσικής επένδυσης ενσωματώνουν ένα σύνολο συμβόλων και σημείων στίξης ως μέρη της νέας γλώσσας πυκνώνοντας τα νήματα και απλοποιώντας τους χρόνους των ενδιάμεσων δράσεων αναιρώντας το επιφανειακό σασπένς και την εύκολη μετάδοση συναισθημάτων στους θεατές που έχουν βιώσει την ταύτιση με την έρευνα ότι κι αν είναι αυτός. Στην performance απουσιάζει ο ήρωας και το υποδειγματικό σενάριο καθώς μια σειρά μύθων, ή και επιστημονικών απόψεων μπορούν να συνδυαστούν με ένα μινιμαλιστικό πεδίο σωματικών δράσεων που γεννά μια ρεαλιστική εικόνα της καθημερινότητας αν τη δει κάποιος με την μορφή της performance.
Ο πολιτισμός με την ενιαία του θεώρηση στο όλο αυτό δρώμενο, αξιολογείται από μια σειρά συμβολικών εικόνων που η κάθε μια παραπέμπει και εμπεριέχει ένα σύνολο από βιώματα, ανακαλύψεις και ιδέες που αφήνονται να λειτουργούν χωρίς τη σειρά αρχής-μέσης -τέλους και την χωροχρονική ακρίβεια της αφήγησης μιας ιστορίας που συναντάμε π.χ. στον αμερικάνικο κινηματογράφο και στο θέατρο των κλασσικών του είδους (Σαίξπηρ, Τσέχωφ, Ίψεν, κλπ)

Ότι εισπράξει συνεπώς ο θεατής συνδέεται με συνειρμούς συμβολικού χαρακτήρα ως προϊόν απελευθέρωσης της ενιαίας παραστατικής τέχνης που δεν στοχεύει σε συγκεκριμένα μηνύματα, πολιτικές θέσεις και σε απαντήσεις σε ερωτήματα του τύπου «Τι θέλει να πει εδώ ο συγγραφέας ή ο σκηνοθέτης», ώστε ακόμα και χωρίς την αναγκαία, κατά τη γνώμη μου, αποκωδικοποίησης και απλούστευση αυτής της φαινομενικά πολύπλοκής γνώσης να μπορεί ο μέσος θεατής να συλλάβει ελεύθερα την ουσία αυτής της τέχνης αναπτύσσοντας στη συνέχεια το δικό του προβληματισμό στο ατομικό υπαρξιακό του πεδίο και κοινωνικό -πολιτικό μπαγκράουντ αν αφεθεί αβίαστα στις μνήμες του και τα πιστεύω του για την τέχνη και τη ζωή.
Μ’ αυτό το πρίσμα εξετάζοντας την παραστατική τέχνη και τη σύγχρονη performance πλουτίζεται η εμπειρία του θεατρόφιλου, του σινεφίλ ακόμα και του μελετητή, ή κριτικού της τέχνης ώστε να αφυπνίζεται δημιουργικά ο τρόπος που εισπράττει αυτή τη νέα γλώσσα ως αίσθηση και άποψη ψάχνοντας μάταια να βρει ένα πιθανό τερματικό σημείο των ορίων της ελευθερίας της.

Η παράσταση ΑΩ που παρακολούθησα στο θέατρο Παλλάς αντιπροσωπεύει επάξια αυτό το είδος που αναλύσαμε παραπάνω εισάγοντας σε πρώτο επίπεδο ανάγνωσης με ουμανιστικό προφίλ ένα σύμπαν -εκφρασμένο σαν μια βιβλιοθήκη με σημείο αναφοράς την μοναξιά των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν επώδυνα το βάρος της άπειρης γνώσης αυτού του σύμπαντος. Η λειτουργία των μύθων που αφορούν την δημιουργία αυτού του σύμπαντος, η άποψη των θρησκειών για τη μοίρα των ανθρώπων, ο φόβος του τι ξέρω πραγματικά για τον κόσμο, τον εαυτό μου και τους άλλους, η καθοριστική ανάγκη της σαρκικής επαφής ως αφύπνιση σώματος και πνεύματος , η ρομποτοποίηση των ανθρώπων σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία μιας ατέρμονης πληροφόρησης, ο Μπόρχες και η Λένα Πλάτωνος και άλλοι συγγραφείς συνθέτουν ένα άλλο σύμπαν ερωτημάτων με πολλές πιθανές απαιτήσεις και πολύτιμες σιωπές ή βασανιστικούς κύκλους γύρω από ένα τραπέζι, προϊόν συμβολικής ίσως μετάλλαξης της αρχαίας αγοράς της Αθήνας την εποχή του Σωκράτη και των φιλοσόφων συνθέτουν ένα άλλο σύμπαν αδιεξόδων, κυνισμού και αδιόρατου πεσιμισμού που χρωματίζεται με τους αισθητικούς κώδικες όλων των τεχνών αναδημιουργώντας το πεδίο της τέχνης στο βάθος και το εύρος που εκπέμπει με τον πιο μινιμαλιστικό ύφος απόδοσης λεπτεπίλεπτων κινήσεων που δεν εκβιάζουν γέλιο, κλάμα ή χαμόγελο αναιρώντας τελικά το ίδιο το επικό μεγαλείο των τεχνών που παρουσιάζονται.

Απομένει η ελευθερία της αποδοχής ή της απόρριψης για το θεατή που βιώνει τον κύκλο της ζωής σε μια μετουσιώδη μορφή μεταμοντέρνου εφιαλτικού παραμυθιού και μια τεχνολογία που ίσως τον ξεπερνάει, τετραγωνίζει το μυαλό και τη σκέψη του, εγκλωβίζοντας τον έστω και πανοραμικά σε κουτιά που παραπέμπουν σε μια πειραματική κινηματογραφική αισθητική παράλληλα με μια αφαιρετική εκδοχή και ματιά της θεατρικής δράσης. Ένα κολάζ εικαστικών δρώμενων αναιρεί τα ίδια τα ερεθίσματα σε ότι έχουμε δει μέχρι τώρα στην ιστορία της ζωγραφικής και των άλλων τεχνών υπονοώντας την παραληρηματική διάθεση του θιάσου της παράστασης να αναζητήσουν την νέα γνώση και να ξανατοποθετήσουν τα όρια με την μοναδική ελευθερία που έχουν να διαχειριστούν με ειλικρίνεια την μοίρα τους με την απειλή των αποδεδειγμένων επιστημονικά διαφορετικών εγκεφαλικών αντιδράσεων στο ίδιο βίαιο ερέθισμα. Εδώ δεν έχουμε τη γνωστή κάθαρση ή λύση του δράματος που ηρεμεί τον θεατή αλλά μια ολομέτωπη εντύπωση αναδημιουργίας που στοχεύει εξίσου στο συνειδητό και στο ασυνείδητο.

Νίκος Θωμόπουλος

Α-Ω

Το www.theaterinfo.gr είναι ένα website αφιερωμένο στο θέατρο. Τα πάντα για το ελληνικό και το παγκόσμιο θέατρο, μια δημιουργία του www.internetinfo.gr.

INTERNETINFO © ΘΕΑΤΡΟ INFO.GR