Θέατρο Info.gr . Τα πάντα για το θέατρο.

Ποιός είναι ο κ. Κέλερμαν και γιατί λέει όλα αυτά τα βρωμερά πράγματα για μένα;

KEEP WALKING ΜΕ ΚΑΦΚΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ

Το Θησείον, ένα θέατρο για τις τέχνες, παρουσιάζει φέτος την παράσταση «Ποιος είναι ο κ. Κέλερμαν και γιατί τα λέει όλα αυτά τα βρωμερά πράγματα για μένα;» (Μια επίσκεψη στον «Πύργο» του Κάφκα).

Το έργο ιδωμένο ως performance δανείζεται την ύπαρξη του από τα «Ημερολόγια» του Κάφκα, αλλά και από παλιά κινηματογραφική επιτυχία του Χόλυγουντ από την οποία αξίζει μόνο ο τίτλος. Δεν υπάρχουν χαρακτήρες παρά μόνο πρόσωπα που έλκουν την καταγωγή τους από τον «Πύργο» του Κάφκα. Τα πρόσωπα αυτά η Όλγα, ο Κ., η Γκαρντένα, η Φρίντα, ο Αρθούρος και ο Ιερεμίας έχουν αφετηρία ύπαρξης και σκηνικής δράσης, την προσωπική της ιστορία και υφίστανται μέσα από τις ιδιότητες που τους προσδίδουν, που προέρχονται από διαδόσεις, φήμες, συζητήσεις, και αναφορές άλλων για αυτούς. Κρατούν παρόλα αυτά ακέραιο το βάρος και την αξία της υποκειμενικής της αλήθειας ως μια στερεή ιστορική θεώρηση της πραγματικότητας τους, σε μια «Καφκική» ατμόσφαιρα που ορίζεται στην όλη αισθητική και το ύφος της συγκεκριμένης παράστασης ως κάθε είδους ατμόσφαιρα συναρπαστική και άχρηστη που σε κρατάει στο σύμπαν της για μέρες μέχρι που να πιστέψεις πως δεν μπορείς να ζήσεις χωρίς αυτήν κάτι σαν μια... συναρπαστική διαφήμιση.

Η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Μετά από τα επικά μεγέθη των 200 και πλέον ανθρώπων που συμμετείχαν, εκείνου του «Προσχέδιου μυθιστορήματος» που λέγεται « Πεθάνω σαν χώρα», του Μ. Δημητριάδη, ένα θαρραλέο τόλμημα και ταυτόχρονα μια εμβληματική παράσταση - performance που ανέδειξε ανάγλυφα και ανατρεπτικά μια σκοτεινή τοιχογραφία των θυμάτων της Ελληνικής ιστορίας σε ένα επαναστατικό ξέσπασμα της αλήθειας των παθών και των προβλημάτων της, όπως τα βιώνει κάθε άσημος ήρωας που υφίσταται τις ολέθριες συνέπειες πολέμων και αιχμαλωσίας. Έργο που ανέβηκε το καλοκαίρι του 2007, το Theseum Ensemble επιστρέφει στην μικροκλίμακα των ψηφιακών αποχρώσεων μιας άλλης λογοτεχνίας κάνοντας επίσκεψη σε ένα χαρισματικό κείμενο που θεωρείται σταθμός στη λογοτεχνία και στην ανάπτυξη του σύγχρονου μυθιστορήματος.

Ο Κάφκα αγγίζοντας όσο ελάχιστοι συγγραφείς τη συνείδηση του σύγχρονου ανθρώπου με το σύνολο του έργου του, θεωρείται ο πιο θεατρικός συγγραφέας λογοτεχνικών έργων, για αυτό και παρουσιάζεται συχνότατα σε θεατρικά φεστιβάλ στον Ευρωπαϊκό χώρο λόγω κυρίως της αφηγηματικής δομής και των φιλοσοφικών αναζητήσεων των έργων του, ανοίγοντας νέους πνευματικούς δρόμους και ορίζοντες, όπως η « Δίκη» ή η «Μεταμόρφωση», που τα χαρακτηρίζει επίσης μια πολυσημία και αμφισημία διανθισμένες με συγκρούσεις, εντάσεις και στοιχεία γκροτέσκο, μαύρο χιούμορ και πνευματώδεις συμβολισμούς. Προκαλούν τη δημιουργική φαντασία κάθε ανήσυχου σκηνοθέτη στο θέατρο αλλά και στον κινηματογράφο, όπου έχουν γίνει λίγες επιτυχημένες απόπειρες σε ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους στο είδος της μυθοπλασίας και του animation. Και είναι αυτή η Καφκική συνείδηση ως αίσθηση θορυβώδους μοναξιάς που κάνει μια κατόπτευση της πραγματικότητας παρουσιασμένης ως μαρτύριο της ύπαρξης, μαρτύριο της εκπαίδευσης και οδυνηρή μορφή τιμωρίας για τον καταπιεσμένο και τον αδύνατο.

Η εικόνα και ο λόγος, με την υπόγεια δυναμική ενός γοητευτικού κουίζ ερωτήσεων, αποτελεί τον κινητήριο μοχλό της παράστασης του Μιχαήλ Μαρμαρινού που αναλύουμε εδώ. Κυρίαρχη είναι η έννοια του αποκλεισμού των προσώπων σε ένα χωριό, ένα ανθρωπολογικό τοπίο χρωματισμένο με μια αφηρημένη υπόσταση του έρωτα ως απωθημένο βασανιστικής ευτυχίας με το στοιχείο της παρακολούθησης από τους θεατές, ως μέρος του δρώμενου, και ένα χρόνο που ταυτίζεται με μια σχετικότητα μετά από ένα καταστροφικό γεγονός που λειτουργεί δεσμευτικά, κάτι σαν αόρατη εξουσία βάσει της σχεδόν παράλογης αναζήτησης ανθρωπίνων σχέσεων και γεγονότων από τον μυστηριώδη κύριο Κ. που λειτουργεί υπαινικτικά ως ένα αδηφάγο βλέμμα σύγχρονου «Μεγάλου αδελφού». Το ερωτικό ντουέτο φαντάζει παράταιρο ενώ αναζητεί βασανιστικά την ευτυχία, ο οίκτος γίνεται κίνητρο για ερωτική συνεύρεση και η εξουσία ασκείται από τον Κ. στα υπόλοιπα πρόσωπα παράλληλα με μια σχεδόν ανεξήγητη επιρροή στις γυναίκες. Τι φέρνει τελικά, έναν άνθρωπο στο σημείο να εκμυστηρεύεται την προσωπική του ιστορία, με μια χειμαρρώδη αφήγηση σε ένα ξένο;

Ο ΛΟΓΟΣ ΣΥΜΒΟΛΟΠΟΙΕΙΤΑΙ

Η απάντηση μας κλείνει χαμογελώντας το μάτι μέσα από τους κώδικες της διαφήμισης, προϊόντα στιγμιαίας απόλαυσης προσδίδουν ένα αέρα φευγαλέας αισιοδοξίας που καταλήγει στο γνωστό σύνθημα «Keep Walking», γνωστής μάρκας ουίσκι που καταναλώνεται από όλα τα πρόσωπα ως μια φευγαλέα κάθαρση. Η τελική αυτή μεταμόρφωση των συμπεριφορών στα πρόσωπα αναδεικνύει έξυπνα την επίδραση της διαφήμισης, αλλά και την άρρηκτη σχέση τέχνης και ζωής στο επίπεδο ακόμα και μιας ετερώνυμης έλξης στο σημείο που η διαφήμιση είναι μορφή τέχνης και δημιουργίας προτύπων ικανή να διαμορφώνει καταναλωτικές μανίες, δράσεις και συμπεριφορές, ανάλογη με την «Καφκική συνείδηση» του Τσέχου μυθιστοριογράφου με τον καθρέφτη ενός ζωντανού θεατρικού δρώμενου. Ένα δρώμενο που αντίθετα με μια ακραία μεταμοντέρνα σκηνοθετική οπτική δεν αποδομεί με τις μεθόδους της αισθητικής του κολάζ και του χαοτικού μοντάζ, ούτε το κείμενο εμφανώς ούτε το νόημα των λέξεων. Ο Καφκικός λόγος συμβολοποιείται ξεκάθαρα όπως στη σχέση κυρίου-υπηρέτη και στην όλη αντίληψη της βίαιης εικόνας θύτη-θύματος αναπόσπαστο στοιχείο κάθε μορφής ερωτικής ή άλλης επικοινωνίας που περνάει και από τους κώδικες της διαφήμισης στο κομμάτι της υποταγής των συνειδήσεων και της αποχαυνωτικής διάστασης που περνάει εύκολα στο ασυνείδητο.

Ταυτόχρονα ο ηθοποιός-performer στις παραστάσεις του Μαρμαρινού, εκπαιδευμένος άρτια με την μέθοδο της βιοενέργειας, υποστηρίζει τη φυσική και ψυχική ενέργεια που συνοδεύει την αξία του κειμένου με σωματοποιημένες δράσεις και εκφράζοντας ακέραιη την προσωπικότητα του, γίνεται αφηγητής και χορευτής και του εαυτού του εκπέμποντας την αλήθεια της εμπειρίας του σε μια υποθετική οθόνη, παρούσα ωστόσο στην σκηνική του παρουσία, ένα είδος διαλεκτικής σχέσης με το κοινό που εκφράζεται πάντα στις παραστάσεις του Theaseum Ensemble, με ερωτήσεις προς το κοινό γύρω από τα δικά του βιώματα ενταγμένα στην εκάστοτε θεματική της παράστασης. Με αυτήν την οπτική ο ηθοποιός δεν αναλώνεται στο να πασκίσει να πλάσει πειστικά τον χαρακτήρα του κειμένου αλλά γίνεται δρών πρόσωπο δείχνοντας να ακροβατεί δημιουργικά ανάμεσα στην υποτιθέμενη σκηνή στο κοινό. Κορυφαία και απογειωτική συνύπαρξη όλων των παραπάνω στοιχείων ως θεατρικού ντοκουμέντου ιστορικής αξίας και αντιπατριωτικής τελικά ηθικής ήταν η παράσταση «Εθνικός ύμνος» που ουσιαστικά μετουσίωσε σε ένα συγκινησιακό ρεύμα άμεσης επικοινωνίας διαχρονικά παραδεκτές αξίες με όχημα καθημερινές ανθρώπινες βιωμένες μνήμες από τα μέρη που διαδραματίστηκαν γεγονότα που ορίζουν την ιστορία του καθενός μας.

Στο μεταίχμιο μεταξύ της απενσάρκωσης από το φυσικό σώμα του ηθοποιού με αισθητικά κριτήρια πέρα από την θεοποίηση του ακέραιου υποδειγματικού παιξίματος των πρωταγωνιστών του παραδοσιακού θεάτρου στο υποκριτικό του μέρος, ο Μαρμαρινός θέτει στις σκηνοθεσίες του με υποκριτικό στοχασμό τη φωνή του σώματος και το σώμα της φωνής στα όρια της αντοχής του αναζητώντας υπεύθυνα ένα ζωντανό θέατρο με τον θεατή ισότιμο μέλος της παράστασης πέρα από την όποια εκλογικευμένη άποψη με το τυπικό της δράσης, διαλόγων και λογικής σε ένα ευκολοχώνευτο θέατρο αντίστοιχο με τη σύγχρονη γλώσσα των media που παραποιεί σκόπιμα την πολιτιστική αξία της γλώσσας.

Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ

Σε αυτό το σύγχρονο θεατρικό τοπίο όπου παρατηρείται διεθνώς η επιστροφή στη σημασία της φωνής του θεατρικού κειμένου σα μια ποίηση του ηχοχρώματος σε όλα τα είδη και τις μορφές της live art, από τους Tiger Lilies μέχρι τις πιο πρωτοποριακές ομάδες πειραματικού και ερευνητικού θεάτρου, πιστεύω ότι η παρουσία του Theseum ensemble ενισχύει το όραμα ενός ζωντανού θεάτρου, με μια αίσθηση ελευθερίας ομαδικών δράσεων, με δημιουργικό στίγμα και άποψη που σέβεται την παρουσία ηθοποιών και θεατών με ανοιχτές κεραίες και ευαισθησίες σε πολλαπλές αναγνώσεις της τέχνης και της ζωής. Προσωπικά κρατώ το ταξίδι που εισπράττω κάθε φορά στη πρόκληση της γέννησης ερωτηματικών που αφορούν την σύγχρονη παραστατική τέχνη παρακολουθώντας την πορεία του συγκεκριμένου θεάτρου τα τελευταία έξι χρόνια κρατώντας τις ενστάσεις μου για στιγμές υποκριτικής έντασης και ανάλωσης υπερβολικής ενέργειας στην απόδοση κάποιον ρόλων που δεν αναιρούν σε καμιά περίπτωση την βαθιά ερευνητική ματιά του Μαρμαρινού και των ομάδων που εκπαιδεύτηκαν μαζί του στην πρωτοποριακή μελέτη της θεατρικής τέχνης αλλά και της ζωής ως αντανάκλαση της πραγματικότητας που αποπνέει αυτή η τέχνη.

«Ποιός είναι ο κ. Κέλερμαν και γιατί λέει όλα αυτά τα βρωμερά πράγματα για μένα;»
[Μια επίσκεψη στον “Πύργο” του Κάφκα].

Μια επίσκεψη σε ένα υπέροχο κείμενο που θεωρείται σταθμός στη λογοτεχνία και στην ανάπτυξη του σύγχρονου μυθιστορήματος.
Η επεξεργασία του κειμένου έχει στηριχθεί στο γερμανικό πρωτότυπο και στις μεταφράσεις των: Κώστα Προκοπίου, Βασίλη Τομανά.
Ιδέα, σύλληψη και σκηνοθεσία: Μιχαήλ Μαρμαρινός
Δραματουργική επεξεργασία: Μιχαήλ Μαρμαρινός, Μυρτώ Περβολαράκη
Σκηνογραφία – Κοστούμια: Ντόρα Λελούδα
Συνεργασία στη Μουσική: Δημήτρης Καμαρωτός
Σχεδιασμός Φωτισμών: Γιάννης Δρακουλαράκος
Επιμέλεια Κίνησης: Βάλια Παπαχρήστου
Βοηθός Σκηνοθέτη: Μυρτώ Περβολαράκη
Φωτογραφίες: Μιχάλης Κλουκίνας
Tα πρόσωπα: Σάσα Κρίτση, Θεοδώρα Τζήμου,
Bασίλης Βασιλάκης, Κωστής Κορωναίος,
Τατιάνα Πίττα, Λάμπρος Φιλίππου
Παραστάσεις: Δευτέρα 21.00, Πέμπτη 21.00, Παρασκευή 21.00, Σάββατο 21.00, Κυριακή 20.00
Εισιτήρια: 20 ευρώ, 15 ευρώ (φοιτητικό, μειωμένο)

Νίκος Θωμόπουλος

ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΠΥΡΓΟ ΤΟΥ ΚΑΦΚΑ

Το www.theaterinfo.gr είναι ένα website αφιερωμένο στο θέατρο. Τα πάντα για το ελληνικό και το παγκόσμιο θέατρο, μια δημιουργία του www.internetinfo.gr.

INTERNETINFO © ΘΕΑΤΡΟ INFO.GR