Θέατρο Info.gr . Τα πάντα για το θέατρο.

Φεστιβάλ - Θέατρο πέρα από τα όρια


Πραγματοποιήθηκε και φέτος στο κατάμεστο θέατρο Δημήτρης Χόρν από τις 19-30/5/2008 το Φεστιβάλ θέατρο πέρα από τα όρια με τρεις πολύ αξιόλογες και επιλεγμένες παραστάσεις που δεν τις τίμησαν από ότι είδαμε στην πλειοψηφία της οι εδώ συντελεστές, σκηνοθέτες και ηθοποιοί λόγω ίσως κάποιον ανειλημμένων υποχρεώσεων.

Ο Πήτερ Μπρουκ με το βλέμμα της στερεοσκοπικής αλήθειας της ηθοποιού του που διατύπωσε φιλοσοφημένα ερωτήματα για το θέατρο και την ίδια την ύπαρξη στην παράσταση στην παράσταση Warum Warum (Γιατί, γιατί;) άνοιξε διάφανα τις πόρτες του άδειου χώρου δίνοντας ουσία στην θεατρική πράξη ενώ η κόρη του Ιρίνα Μπρουκ στρέφεται όπως ο πατέρας της στην αρχή της μεγάλης πορείας του στον Σαίξπηρ αποδίδοντας χαρακτηριστικά μ’ ένα αντρικό θίασο μια απελευθερωμένη εκδοχή του « Ονείρου καλοκαιρινής νύχτας» του Σαίξπηρ με τον τίτλο « Περιμένοντας τα όνειρο» με σκηνικά ένα τραπέζι και μερικές καρέκλες ακολουθώντας την Μπρουκική αισθητική της δημιουργικής αφαίρεσης με παιχνιδιάρικη διάθεση μετατρέποντας με σύγχρονη ματιά τους μάρτυρες του πρωτοτύπου έργου σε υδραυλικούς και φαναρτζήδες με σελοφάν και μαύρες σακούλες σε μια παράσταση που απέπνεε ευφορία και καλό χιούμορ.

Η τρίτη παράσταση με τίτλο Molora (Τέφρα) ήταν μια άλλη ανάγνωση της « Ορέστειας» του Αισχύλου της Νοτιοαφρικανικής βραβευμένης σκηνοθέτιδας Γιαέλ Φάρμπερ όπου μέσα από τις γυναίκες της φυλής xhosa να συνοδεύουν στο χορό τη λευκή, αλκοολική Κλυταιμνήστρα και την αφρικανή Ηλέκτρα της Αισχύλιας Τριλογίας σκιαγράφησαν σε μια μυσταγωγική ατμόσφαιρα τελετουργίας την τραυματική εμπειρία του απαρντχάτντ ως μνήμη και καταγγελία με την υποβλητική σύμπραξη πολυφωνικών τραγουδιών.

Το αποτέλεσμα ήταν απογειωτικό με την εσωτερική δύναμη ενός βαθιά κοινωνικού και επαναστατικού έργου και ταυτόχρονα ένα βιωματικό ταξίδι με την αλήθεια των μύθων της Αρχαίας τραγωδίας μετουσιωμένης έντεχνα και λειτουργικά στη σύγχρονη επίσης τραγική πραγματικότητα της Νοτίου Αφρικής με παγκόσμια εμβέλεια. Το Φεστιβάλ έτσι μ’ αυτές τις ξεχωριστές παραστάσεις έδωσε ένα μέτρο και κριτήριο ποιότητας αφήνοντας το στίγμα μιας πολύτιμης αισθητικής άποψης θεάτρου και πρωτοποριακής ματιάς που ορίζει αυτό που λέμε ζωντανό θέατρο με την έννοια της εξέλιξης του ως προϊόν έρευνας και συνεχούς διάδρασης με το ζωντανό κοινό του.


Η ΑΝΑΜΝΗΣΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΒΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΦΑΝΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΠΗΤΕΡ ΜΠΡΟΥΚ

Φεστιβάλ - Θέατρο πέρα από τα όρια

Στα 83 του χρόνια ο Πήτερ Μπρουκ εγκαινίασε τις παραστάσεις στο θέατρο « Δημήτρης Χόρν» στα πλαίσια του φετινού Φεστιβάλ θεάτρου πέρα από τα όρια με την παράσταση « Γιατί; γιατί;» ενσωματώνοντας μισό αιώνα έρευνας του εμπνευσμένου σκηνοθέτη του θεάτρου και του κινηματογράφου χρησιμοποιώντας απλές φόρμες που μετατρέπουν τον άδειο χώρο της σκηνής σ’ ένα πλήρες θέατρο ουσίας που αξιοποιεί κάθε οργανική και φυσική διάσταση αυτού του χώρου. Χωρίς εφέ και ιδιαίτερα σκηνικά η κοστούμια ο Μπρούκ ανέβασε μια Γερμανοεβραία χαρισματική ηθοποιό, ως σαμάνα σε αρμονική σχέση με τον μουσικό Φρ. Αγανέλο και το hang του, ένα παραδοσιακό όργανο από την Ελβετία που χρωμάτισε με τη βοήθεια απλών λειτουργικών συμβόλων - σκηνικών (πόρτα - παράθυρο, καρέκλα) ένα διακειμενικό ταξίδι τελετουργικής μύησης με αφορμή το θέατρο και πλήθος αναπάντητων ερωτημάτων εκφράζονται έτσι σε μια διαδραστική σύμπραξη ηθοποιού - θεατών τα πώς και τα γιατί γύρω από τις αξίες του θεάτρου και της ύπαρξης. Αφαιρώντας κάθε στόμφο ή επίπλαστο πάθος, η ηθοποιός γίνεται ντίβα που ειρωνεύεται το δήθεν θεατρικό παίξιμο μονολογώντας μ’ ένα συναρπαστικό εσωτερικό ρυθμό χαμηλών τόνων που περιέχει όλη την καλλιτεχνική περιπέτεια του 20ου αιώνα με την ιδιαίτερη προσωπική ματιά του Μπρουκ.

Μ’ αυτόν τον τρόπο ο σκηνοθέτης - φαινόμενο φέρνει σε διάλογο τον Σαίξπηρ με τον Στανισφλάφσκι και τον Μέγκρχολντ, τον Αρτό, τον Γκρέγκ καθώς και τον Νταλί και τον Ζιάμι αναπλάθοντας ένα μωσαϊκό που απεικονίζει την απογυμνωμένη αλήθεια σ’ ένα φτωχό θέατρο που αποφεύγει επιμελώς τον διδακτισμό κρατώντας ακέραιο ένα έξυπνο, διαπεραστικό χιούμορ μέσα από την σκληρότητα των υπαρκτών προβληματισμών και τα κρυμμένα σύμβολα και μηνύματα των μύθων που καταλήγουν σ’ ένα «γιατί» αντιπροσωπεύοντας σε δεύτερη ανάγνωση τη δύναμη της συνεχούς και επίπονης έρευνας που αμφισβητεί πρωτοποριακά όλα τα κλισέ του θεάτρου που εγκλωβίζουν την αρχέγονη δυναμική του.
Σ’ αυτό το βίωμα του παρόντος αξιοποιεί λειτουργικά το παρελθόν ως καλλιτεχνικό περιεχόμενο και ανοίγει με μινιμαλιστικό ύφος και διάφανη καθαρότητα ένα παράθυρο στο μέλλον του ίδιου του θεάτρου ενυπάρχει ο Μπρούκ του Βασιλιά Νηρ και του ινδικού έπους Μαχαμπχαράτα με τον Μπρουκ του Διεθνούς κέντρου θεατρικής έρευνας και του πειράματος του όργκαστ με τις αρχαίες γλώσσες στην Περσέπολη (1971) καταλήγοντας το 1974 στο παρισινό θέατρο Μπουφ ντι Νορ (1974) αφομοιώνοντας σταδιακά διδάγματα από το Ιράν, την Αφρική και την Αμερική όπου ταξίδεψε ο σκηνοθέτης.
Η παράσταση του Μπρουκ όπως και άλλες προηγούμενες παραστάσεις του δίνουν μια κυκλική οπτική απ’ όλες τις δυνατές γωνίες στα πράγματα χωρίς στατική η μετωπική θεώρηση σε μια αισθητική που περιέχει μια κοινωνία σε μικρογραφία, ένα μικρόκοσμο που συλλαμβάνει κάθε τι που συμβαίνει γύρω του τη στιγμή που ο κόσμος των ηθοποιών και αυτός των θεατών συναντιούνται στο θεατρικό παρόν.
Ο ρόλος του θεάτρου είναι να κάνει αυτόν τον μικρόκοσμο ενδιαφέρον, δίνοντας του μια εκρηκτική και φευγαλέα γεύση ενός άλλου κόσμου.
Αυτή η γεύση έρχεται ενδόμυχα μετά από κάθε παράσταση του Μπρουκ χωρίς έντονες συγκινήσεις, πολιτικό-ιδεολογικά μηνύματα και ακρότητες επί σκηνής για να θυμάσαι αυτές και μόνο.

Αντιμετωπίζουμε ένα νέο λόγο όπου όλες οι ιδέες συγκεντρώνονται σε μια μόνο ιδέα μέσα από μια διαδραστικότητα μεταξύ ηθοποιών και κοινού που ορίζεται πάντα ως δρών πρότυπο, σύμφωνα με τον Μπρουκ. Και αυτή η ιδέα είναι η εξέλιξη με βάση τα τρία κομβικά σημεία στην επέμβαση του Μπρουκ στο διεθνές δραματουργικό πεδίο που είναι η ενέργεια, η κίνηση και οι διαπροσωπικές σχέσεις.
Έτσι γίνεται κατανοητή η διαδρομή του συμβόλου που ενυπάρχει στα κείμενα των θεατρικών συγγραφέων ή του μυθικού στοιχείου που ενώνει τον αρχαίο κόσμο με το μύθο και τις παραδόσεις διαφόρων φυλών και κοινωνιών ώστε μέσα από τα σύμβολα μεταφέρεται το συγκινησιακό φορτίο, το οποίο είναι σχεδόν ίδιο με το αρχέγονο.
Μετά το 1974 ο Μπρουκ διατηρώντας και προβάλλοντας τα σημάδια του χρόνου, τη φθορά, τη γοητεία του μεταχειρισμένου, την ανάμνηση του θεατρικού βιώματος σε πλήθος τραγωδίες, κωμωδίες, έπη και όπερες που στεγάστηκαν στον αισθησιακό χώρο του ερειπωμένου οικοδομήματος του Μπούφ ντι Νορ στο Παρίσι αναδεικνύοντας με χαρακτηριστικά ακρίβεια με τη βοήθεια των «μαγικών» χαλιών που οριοθετούν συχνά τον σκηνικό χώρο Περσικούς θρύλους και παραμύθια μέχρι την Κάρμεν (1981), την Τρικυμία (1990) η τον Τίμωνα των Αθηναίο (1978) και φτάνοντας στα έσχατα όρια του πιο ανεπιτήδευτου παιξίματος με την αίσθηση του πρωτόγονου και του ελαχίστου, στοιχεία που βίωσα ξεκάθαρα και στην παράσταση του Μπρουκ στο θέατρο « Δημήτρης Χορν».

Ο Μπρουκ συνεργάστηκε με το ίδιο δημιουργικό πνεύμα αναζήτησης με τον Λώρενς Ολίβιε και τον Μισέλ Πικολί, αλλά και με πολυεθνικούς θιάσους κρατώντας σχεδόν ακέραιους τους οραματισμούς του Γκροτόφσκι και του Αρτώ που εξιστορούν το θέατρο με την πρωταρχική σώμα με σώμα σχέση ηθοποιού - θεατή δίνοντας το μέτρο και την ουσία στην έννοια της performance ακόμα και του devising theater. Πληροφοριακό υλικό με πολλαπλό ενδιαφέρον αντλείται ευχάριστα από τις ομιλίες μέρη μιας διαδικασίας Work in Progress του ίδιου του Πήτερ Μπρουκ στο βιβλίο « Ο Άδειος χώρος» προϊόν εμπειρίας, έρευνας και ταξιδιών του σκηνοθέτη στη Μέση Ανατολή και την Αφρική που όρισαν μετέπειτα αυτοσχεδιασμούς και τεχνικές αφήγησης που γνώρισε εκεί ο σκηνοθέτης σε συνδυασμό με τα φυσικά στοιχεία (χώρας, νερό, άμμος) που εκπέμπουν στη σκηνή μια ιδιαίτερη ακτινοβολία και πυκνότητα.
Μεγάλη σημασία έχει τέλος ο κατά Μπρουκ ηθοποιός ως βαθιά ανθρωποκεντρικός χωρίς στερεότυπα και την επιφανειακή ψυχολογία μετέχοντας σε μια εμπειρία που ολοκληρώνεται, φωτίζεται ή εκφυλίζεται μπροστά στο βλέμμα του αντιδρώντος θεατή ανάλογα με την τοποθεσία που δίνεται η παράσταση από ένα ινδιάνικο χωριό μέχρι ένα άσυλο, νοσοκομείο ή θεατρική αίθουσα.

Ο Πήτερ Μπρουκ πιστεύει και αντανακλά σε όλες του τις παραστάσεις σχεδόν ένα θέατρο που απελευθερώνει την προσωπικότητα από τα διάφορα πολιτιστικά στερεότυπα και γίνεται πράξη δημιουργίας καινούργιων διαπολιτισμικών δεσμών.
Σαν αποτέλεσμα αυτής της αντίληψης ο Μπρουκ στοχεύει διακαώς στην απελευθέρωση και τοθ ηθοποιού που ήταν φυλακισμένος και στο εσωτερικό μιας γλώσσας, ενός ύφους, μιας κοινωνικής τάξης, ή ενός κτιρίου, ακόμα και ενός τύπου κοινού υιοθετώντας μια νέα θεατρική πρακτική θεωρώντας τον « πολιτισμό των δεσμών» αντίρροπο στο κατακερματισμένο πρόσωπο του κόσμου μας και διαδικασία για επανεύρεση της ζωτικής αλήθειας των σχέσεων ανάμεσα στον άνθρωπο και την κοινωνία, στη μια φυλή και στην άλλη, στον μικρόκοσμο και τον μακρόκοσμο, στην ανθρωπότητα και στη μηχανή, στο ορατό και το αόρατο, ανάμεσα επίσης στις κατηγορίες της σκέψης, τις γλώσσες, τα είδη.
Επαναξιολογώντας το δρώμενο, τις τελετουργίες, τους μύθους και μέσω της διασταύρωσης των πολιτισμών που τοποθετούνται από την πλευρά του ανθρωπολογικού μοντέλου στους αντίποδες των ιδεολογιών της ιστορικότητας ο Μπρουκ εντάσσεται συνεχίζοντας το στοχασμό και τις εμπειρίες του Αρτό τους πρωτοπόρους του σύγχρονου θεάτρου με σχεδόν μισό αιώνα καλλιτεχνικής δράσης ως σκηνοθέτης , συγγραφέας και στοχαστής του θεάτρου από την εποχή που έκανε την πρώτη δική του παραγωγή το 1946 στο θέατρο ρεπερτορίων του Μπέρμι χαμ με τίτλο “Vicious Circle”.


Θέατρο Πέρα από τα Όρια 2008
Θέατρο Δημήτρης Χόρν
Αμερικής 10
19-20 Μαίου, 2008
Ώρα 21.00

P e t e r B r o o k
«Warum Warum»
« Γιατί Γιατί»

«...ο Πήτερ Μπρουκ στήνει, σαν άλλος μαθητευόμενος μάγος, μια παράσταση-ιερουργία που απαντά σε ό,τι θα θέλαμε να ρωτήσουμε σχετικά με το θέατρο..»


Ηθοποιός Miriam Goldschmidt
Μουσικός Francesco Agnello

Κείμενο Peter Brook και Marie-Hélène Estienne
Βασισμένο σε κείμενα των Antonin Artaud, Edward Gordon Craig, Charles Dullin, Wsewolod Emiljewitsch Meyerhold, Zeami Motokiyo και William Shakespeare
Σκηνοθεσία Peter Brook
Καλλιτεχνική συνεργασία Lilo Baur
Μουσική Francesco Agnello
Φωτισμός Philippe Vialatte
Βοηθός σκηνοθέτη Julia Heinrichs
Βοηθός σκηνογραφίας Marlene Baldauf
Βοηθός κοστουμιών Verena Lachenmeier
Τεχνική διεύθυνση Reinhard Bichsel
Ελληνικοί υπέρτιτλοι

Το κείμενο του έργου είναι σε συνεργασία με την Marie-Hélène Estienne. Ο Brook δείχνει πως η διαδικασία της καλλιτεχνικής δημιουργίας είναι ένας τρόπος να συνεχίζεται ο δυναμικός διάλογος μεταξύ ηθοποιών και κοινού.
Γιατί Γιατί!
Ο Peter Brook δεν θέλει ούτε να υποδείξει αλλά ούτε και να γίνει θεωρητικός Ο στόχος του είναι να τονίσει και να ευαισθητοποιήσει
« Το σημαντικό είναι να γίνονται ορατά τα γεγονότα της ζωής»
Ολόκληρη η θεατρική του πορεία αποτελεί την απρόσκοπτη αναζήτηση της απάντησης προς το ερώτημα του Θεού «Γιατί». Δεν φτάνει ποτέ σε κάποιο συμπέρασμα και παραμένει περισσότερο ερευνητής παρά σκηνοθέτης. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το “Warum Warum” είναι η τελετή της ερευνάς του, η ως τώρα κληρονομιά του, ειπωμένη μέσα από τα ιερά γραπτά των θεατρικών επαναστατών Antonin Artaud, Edward Gordon Craig, Charles Dullin, Wsewolod Emiljewitsch Meyerhold, Zeami Motokiyo και Ουίλιαμ Σαίξπηρ –όλοι τους συγγραφείς που δοκίμασαν να ρίξουν τα τείχη σε καιρούς ανακατατάξεων και να δουν πίσω τους τη φρικαλεότητα της ζωής (Artaud), τα πνεύματα της τρέλας (Σαίξπηρ), τις παρανοϊκές κούκλες (Meyerhold), τις μαριονέτες (Craig), ή το alter ego (Dullin).


Η Miriam Goldschmidt παίζει μέσα σε μία minimal σκηνή, σχεδιασμένη λιτά από τον Peter Brook. Όλα τα στοιχεία έχουν συγκεκριμένη λειτουργία όπως επίσης και χαρακτηριστική ελαφρότητα.

Η ηθοποιός έχει παίξει σε πολλές παραγωγές του Peter Brook.
Ο μουσικός Francesco Agnello τη συνοδευει με το “hang” του, ένα παράξενο μουσικό όργανο από το Ελβετικό καντόνι της Berne.

Το Θέατρο Πέρα από τα Όρια Μάιος 2008 συνεχίζει με τις ακόλουθες παραγωγές:

Περιμένοντας το Όνειρο……….
από το Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας του Σαίξπηρ
22, 23, 24 Μαΐου, 2008

Η Ιρίνα Μπρουκ για πρώτη φορά στην Αθήνα , ακολουθεί την Σαιξπηρική παράδοση της οικογένειας με τοΈνα Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας, πού το ονειρεύτηκε μια βραδιά, όπως παιζόταν στα χρόνια του Σαίξπηρ, με Αντρικό Θίασο.
Το Θέατρο είναι ένα παιγνίδι υποστηρίζει η σκηνοθέτης .
Αφήνει στην πάντα τη σκοτεινιά του έργου και παρασύρεται από τη μαγεία και το κωμικό στοιχείο.


Μολόρα (Τέφρα)
από την Ορέστεια του Αισχύλου
28,29,30 Μαΐου 2008

Ο ματωμένος Κύκλος των Ατρειδών μέσα απο τις αγριότητες του άπαρτχάιντ στη Νότιο Αφρική
Η τέφρα, το καμένο κορμί του Ορέστη πιστεύει η Ηλέκτρα, εδώ, είναι το θλιβερό λείψανο ενός ρημαγμένου έθνους.

Μολόρα, στα Σεσότο, διάλεκτο νοτιοαφρικανική, σημαίνει Τέφρα

Η νότιο Αφρικανή βραβευμένη στο φεστιβάλ του Εδιμβούργου σκηνοθέτης και με το διεθνές βραβείο Ωνάση συγγραφέας
Yeal Farber παρουσιάζει στην Ευρώπη μία διασκευή της Ορέστειας, σε μια συμπαραγωγή του Oxford Playhouse και του Johannesburg Market Theatre.

Πληροφορίες:


Αττική Πολιτιστική Εταιρεία: 210 722 5469 – 210 645 7406 6944 356721 - 6944754242

ΦΕΣΤΙΒΑΛ - ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΡΙΑ

Το www.theaterinfo.gr είναι ένα website αφιερωμένο στο θέατρο. Τα πάντα για το ελληνικό και το παγκόσμιο θέατρο, μια δημιουργία του www.internetinfo.gr.

INTERNETINFO © ΘΕΑΤΡΟ INFO.GR